POSPOLITY ROZUM

Rozum pospo­lity stwierdza istnienie rzeczywistości; wiedza przedmiotowa wykazuje, iż rze­czywistość ta nie może być tem, czem się wydaje naszej umysłowości, wiedza podmiotowa wykazuje, dla czego rzeczywistości tej nie możemy pomyśleć taką, jaką jest w istocie – a jednak zniewoleni jesteśmy myśleć o niej jako o istnieją­cej”. Według Spencera człowiek jest zmuszony patrzeć na wszystkie zjawiska jak na przejaw działania niepoznawalnej potęgi.Zdaniem Spencera nauka początkowo rozpoczyna tłumaczenie zasad funk­cjonowania świata zewnętrznego od analizy konkretnych zjawisk, np. w staro­żytności słońce było uważane za wóz ciągniony przez konie. Jego ruch wyja­śniano przy pomocy prostej siły mechanicznej. Później Kepler uznał, iż na pla­netach znajdują się duchy kierujące ich ruchami dookoła słońca, po eliptycz­nych orbitach. Następnie ich obroty zaczęto tłumaczyć na podstawie prawa powszechnego ciążenia. Tak więc w nauce, według Spencera, następuje proces tłumaczenia zjawisk przy pomocy pojęć coraz bardziej ogólnych, a tym samym bardziej abstrakcyjnych. Poszczególne zjawiska podciągane są pod konkretne prawa, a te z kolei wyjaśniane są na podstawie praw bardziej ogólnych, czyli mniej uchwytnych. „Każda głębsza i bardziej ogólna potęga, którą zaczynano uważać za przyczynę zjawiska, bywała mniej zrozumiałą, niż poprzedzające ją potęgi szczególne w tem znaczeniu, iż z mniejszą dokładnością dawała się przedstawić w umyśle; jednocześnie zaś bywała ona bardziej zrozumiałą w tem znaczeniu, iż działanie jej dawało się przewidzieć”.

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply