POZNAWALNOŚĆ

Poznawalność jest tym, do czego zmierzamy, stawiając pytania na pozio­mie intelektualnym, czyli poziomie rozumienia. Prawda i byt są tym, do czego zmierzamy, stawiając pytania na poziomie racjonalnym, czyli poziomie sądu. Wartość jest tym, do czego zmierzamy, stawiając pytania na egzystencjalnym poziomie odpowiedzialności, czyli poziomie decyzji. Ujęcia te są przed- określeniem przedmiotu naszych czynności na każdym z poziomów świadomo­ści, a zarazem czynią możliwym przejście z jednego poziomu na drugi i w ten sposób stanowią o ruchu świadomej intencjonalności.Natomiast sam byt jako ujęcie transcendentalne Lonergan definiuje nastę­pująco: „Byt jest (…) celem czystego pragnienia poznania”’.W definicji poprzez „czyste pragnienie poznania” (którego celem formal­nym jest byt) rozumiana jest intencjonalność naszego umysłu, jego skierowanie na poznanie, jego świadome dążenie do przedmiotu, zdolność do szukania rozpoznawania odpowiedzi. Lonergan pisze: „Poprzez pragnienie poznania rozumiem dynamiczną orientację manifestującą się w pytaniach dla rozumienia To nie jest werbalne wyrażenie pytań. To nie jest pojęciowe sformu­łowanie pytań. To nie jest jakikolwiek akt zrozumienia albo myśli. To nie jest jakiekolwiek refleksyjne uchwycenie albo sąd. To jest uprzednie i obejmujące dążenie, które niesie proces poznawczy od zmysłu i wyobrażenia do zrozumie­nia, od zrozumienia do sądu, od sądu do kompletnego kontekstu poprawnych sądów, które nazywają się wiedzą. Pragnienie poznania jest więc po prostu po­szukującym i krytycznym duchem człowieka”

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply