PRAWDZIWY CZYLI UZASADNIONY

images (1)

Praw­dziwy więc, znaczy tyle co uzasadniony, przy czym – jak mówi neopragmatysta „uzasadnienie nie jest sprawą jakiejś szczególnej relacji między ideami [czy słowami] a przedmiotami, ale sprawą wymiany poglądów, rzeczą praktyki spo­łecznej”. Tym samym „niczego nie można uznać za uzasadnienie inaczej niż przez wzgląd na to, co już przyjęliśmy i jak pisze Rorty – nie ma sposobu wydostania się gdzieś poza nasze przekonania i język skąd można by dostrzec inny sprawdzian niż spójność”.Powyższe ujęcie poznania teoretycznego rozbija także dotychczasowe poj­mowanie racjonalności, które Rorty utożsamia z metodyką odkrywania nie­wzruszonych prawd naukowych. Skoro jak sądzi wiedza jest czymś w rodzaju „pola sił” w którym „żadne stwierdzenie nie jest zabezpieczone przed rewizją”to racjonalność nie może być pojęta jako spełnianie z góry dających się określić kryteriów. Stanowi ona raczej zbiór przymiotów moralnych, do których zalicza się tolerancję, poszanowanie dla opinii innych, gotowość do słuchania, polega­nie na perswazji, nie na sile. Być racjonalnym znaczy tyle, co „dyskutować na dowolny temat – religijny, literacki czy naukowy – unikając jednocześnie do- gmatyzmu, przyjmowania postaw obronnych [agresywności – M. B.] i świętego oburzenia”. Racjonalny, znaczy więc mniej więcej tyle co cywilizowany.Rezygnacja z relacji korespondencji sądów z rzeczywistością, oraz z trady­cyjnie pojętej racjonalności na korzyść ujęcia wiedzy jako narzędzia sytuuje Rorty’ego w kręgu przedstawicieli pragmatyzmu, instrumentalizmu i natrrepre- zentacjonizmu. W świetle tego ostatniego stanowiska nauka odnosi sukces, gdy dostarcza istotnych i zgodnych z doświadczeniem przewidywań, a także prowa­dzi do owocnych zastosowań praktycznych oraz dostarcza zadowalających wy­jaśnień.

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply