WIELOKROTNE UŻYWANIE

Wielokrotnie miast używać słowa Sittlichkeit in extenso, Hegel posługuje się synonimicznymi wobec niego określeniami w rodzaju: „duch sam w sobie”, „substancjalność”, „dobro”, „moralność obiektywna”, „prawdziwe sumienie”, „istota państwa” etc. Pozostańmy przy bliższej obser­wacji jednego z aspektów pojęcia Sittlichkeit, a mianowicie tego, który wystę­puje pod postacią „moralności obiektywnej”. Wydaje się bowiem, iż w tej for­mie werbalnej ujawnia się w sposób wyraźny Heglowska koncepcja społecznej substancji, charakteryzująca się ustalaniem więzi pomiędzy przedmiotem a podmiotem, praktyką a świadomością. Człowiek jest „sittlich” – powiada Hegel – właśnie dlatego, że żyje w społeczeństwie. Sittlichkeit zaczyna się wte­dy, gdy stajemy się częścią jakiejkolwiek grupy społecznej (rodziny, narodu, państwa). Jednostka nie posiada żadnych wskazówek wrodzonych i niezależ­nych od społeczeństwa, które tworząc nas moralnie, obdarzyło ludzkimi uczu­ciami moralnymi. Kiedy „przemawia” sumienie (czyli świadomość moralna) – to mówi w nas samych społeczeństwo, lub inaczej – świadomość zbiorowa. Społeczeństwo przeto jest autorytetem moralnym – sygnalizuje Hegel swoje preferencje aksjologiczne.

You can leave a response, or trackback from your own site.

Leave a Reply